Francuska revolucija je izbila zato što je većina stanovništva bila duboko nezadovoljna postojećim društvenim poretkom. Nakon nje, Francuska je prešla iz polarizovanog, feudalnog sistema u društvo koje je težilo jednakosti i demokratiji. Politika, religija, ideali i društvo, nijedan aspekt života nije ostao nepromenjen. Ovo su posledice Francuske revolucije.
Šta se dogodilo nakon Francuske revolucije
Tokom veoma dugog perioda, samo mali deo stanovništva Francuske uživao je pristojan, ako ne i lagodan život. Revolucija je preokrenula sve što je dotad postojalo. Bio je to krvav i nasilan period koji je odneo mnoge živote, od kraljevske porodice do verskih velikodostojnika.
Vladavina terora u Francuskoj ostala je upamćena kao jedan od najstrašnijih perioda u ljudskoj istoriji. Ipak, posledice Francuske revolucije bile su, na mnogo načina, podjednako destabilizujuće.
Pošto je to poglavlje zatvoreno, francuski narod je morao da izgradi vlast koja bi odgovarala idealima koje je prihvatio. Saveti i skupštine iz revolucionarnog perioda dali su im određenu predstavu o tome šta može, a šta ne može, da funkcioniše.
Hronologija događaja Revolucije
1789
Sazivaju se Staleži (sveštenstvo, plemstvo i treći stalež - narod)
Treći stalež zahteva veću političku zastupljenost
1790
Formira se Narodna skupština
Treći stalež se zaklinje da će ostati i učestvovati u formiranju vlasti
1791
Skupština donosi Ustav
Ustav uključuje odredbe o ograničenoj monarhiji
1794
Završava se Vladavina terora
Robespjer biva poslat na giljotinu
1795
Termidorska reakcija uspostavlja Direktorijum
Petočlano izvršno telo koje je vladalo Francuskom do 1799. godine
U avgustu 1795. godine, Narodna skupština Francuske sastavila je i usvojila novi državni dokument. Ovim ustavom uspostavljena je predstavnička vlast sa dvodomnim (bikameralnim) zakonodavnim telom. Time su postavljeni temelji efikasne vlasti, ali su unutrašnji sukobi i dalje bili prisutni.
Tokom četiri godine, ova mlada vlast pokušavala je da se izbori sa korupcijom, slabom ekonomijom i društvenim nemirima. I rojalisti i radikali nastavili su borbu za preuzimanje vlasti.
Iskoristivši ovaj višeslojni haos, general Napoleon Bonaparta povukao je odlučujući potez. Vojska koju je predvodio zbacila je Narodnu skupštinu. Nakon što se situacija smirila, Napoleon je proglasio Revoluciju završenom i 1799. godine sebe postavio za šefa države.
Političke promene tokom Francuske revolucije
Pogubljenje Marije Antoanete označilo je konačan raskid sa apsolutnom monarhijom. Ipak, u tom trenutku niko nije govorio o carstvu. Napoleon se 1804. godine proglasio carem Francuske, svega pet godina nakon što je preuzeo vlast.
Nije gubio vreme uživajući u svojoj slavi. Tokom narednih 15 godina učvršćivao je svoju moć u Francuskoj, istovremeno vodeći ratove širom Evrope.
Gde god bi on i njegove trupe ostvarili pobedu, sprovodio je iste građanske promene koje su se odvijale u Francuskoj.
Jednaka prava, pravo na svojinu i ukidanje segregacije.
Kada se ovako predstavi, Napoleonov zakonik deluje plemenito i pravedno. Međutim, imao je brojne nedostatke, među kojima su:
Na čemu je Napoleonov zakonik insistirao:Odredbe
- muškarci su jednaki
- svi su oslobođeni
- pravo na svojinu
- privilegije građana
Šta nije dozvoljavao:Ograničenja
- žene su i dalje bile potčinjene
- nizak prag za zatvaranje
- visok prag za sticanje imovine
- težak položaj nebelog stanovništva
Napoleonov zakonik je nastojao da napravi kompromis između starih i novih ideja. Kada su u pitanju složenija pitanja, zakonik se često oslanjao na konzervativna shvatanja i tradiciju.
Društvene promene tokom Francuske revolucije
Društvena nejednakost bila je jedan od glavnih uzroka Francuske revolucije. Napoleonov zakonik u velikoj meri je doprineo uravnotežavanju građanskih prava i ekonomskih mogućnosti.
Međutim, Francuska se nije preko noći pretvorila u utopiju socijalne pravde. Zapravo, to se još uvek nije dogodilo, kao ni u jednoj drugoj državi. Ipak, Napoleonov zakonik i danas, u različitim oblicima, predstavlja osnovu državnog uređenja Francuske. Jedan njegov aspekt posebno i dalje pokreće društvene promene.
Francuska revolucija dala je svakom građaninu pravo glasa. Glasanje je jedan od aspekata tog prava.
Građani imaju mogućnost da odluče ko će, među kandidatima koji učestvuju na izborima, predstavljati njihove interese u vlasti.
Protesti su još jedan primer načina na koji građani koriste svoj glas. Danas su takve inicijative znatno organizovanije i mnogo manje nasilne nego u vreme Revolucije. Ipak, one su po duhu bliže revolucionarnim idealima nego građanska dužnost učešća na izborima.
Druge važne društvene promene koje je Francuska revolucija trajno učvrstila uključuju i promene u obrazovanju. U akademskoj sferi, novi načini učenja, poput rada sa onlajn profesorom francuskog jezika, vremenom su postali dostupniji.
Administrativne promene
Administracija
- centralna vlast sa sedištem u Parizu
- podela Francuske na 80 administrativnih jedinica (departmana)
- standardizovan pravni sistem
- centralno imenovanje sudija
- nacionalna policijska služba
Verske promene
Religija
- crkvena zemlja i imovina prodate građanima
- crkva nema ulogu u vlasti
- biskupije dodeljene državnim departmanima
- komunikacija sa papom odvija se preko Pariza
- sveštenici, monahinje i biskupi postaju državni službenici
Akademske promene
- centralizovano javno obrazovanje
- nacionalni nastavni plan
- Univerzitet Francuske pod vođstvom Velikog majstora
- otvaranje više tehničkih univerziteta u Parizu
- priprema kadrova za političku elitu
Građani i aristokratija
- aristokratija povraća zemlju, ali gubi prava na dvorce i posede
- jačanje antiklerikalnih stavova
- prava za građane, uključujući pravo na posedovanje zemlje
- oslobađanje od poreza i državne kontrole
- dopušteno zaduživanje putem hipoteke
Među dugoročnim posledicama Francuske revolucije, ovi aspekti i danas ostaju, više-manje nepromenjeni od vremena nakon Revolucije.
Ideološke promene Francuske revolucije
Sukobi u političkim ideologijama pokretali su Revoluciju. Ove konflikte možemo videti i u nekim od najboljih filmova o Francuskoj revoluciji, naročito u polubiografskim filmovima poput Dantona, čiji su revolucionarni ideali odudarali od ideala Robespjera, njegovog nekadašnjeg saborca.
Oni koji su verovali da je monarh Božjom voljom postavljen na vlast insistirali su da kraljevstvo mora opstati, makar u smanjenom obliku. Ova frakcija je ponovo postavila Bourbonskog kralja nakon Napoleonovog poraza kod Vaterloa.
Njihova ideologija bila je konzervativna, i ostajali su oprezni prema političkom preterivanju, bilo sopstvenom ili monarhovom.
Ovaj skepticizam zahtevao je suzdržavanje političkih rasprava, ali i strogu kontrolu francuskog nacionalizma. Politički katolicizam igrao je značajnu ulogu u ovim diskusijama. Politički akteri oslanjali su se na ideje prosvetiteljstva kako bi usmeravali svoje političke odluke u ovom pogledu.
Korupcija Crkve i bogatstvo visokog sveštenstva postali su žarišna tačka već u ranim fazama Francuske revolucije.
Galikanska Crkva dominirala je Francuskom pre Revolucije. Revolucionari su ubrzo skliznuli u antiklerikalizam, tj. protivljenje verskoj vlasti.
Ova besnela energija dovela je do pljački crkava i nasilja nad verskim licima već u ranim fazama Revolucije. Kako se Vladavina terora razvijala, revolucionari su prvo potisnuli Crkvu, a zatim je sistematski razgradili:
- više od 30.000 sveštenika poslato je u izgnanstvo
- hiljade drugih verskih lica -biskupa, monaha, monahinja i drugih klera, pogubljeno je
- država je 1789. godine ukinula pravo Crkve na oporezivanje, oduzimajući joj prihode
- nacionalizacija i prodaja crkvene imovine dovršili su religijsku dekonstruisanje
To ne znači da je religija u potpunosti nestala iz francuskog društva. Sveštenici su postali državni službenici, koji su morali da polože zakletvu novom poretku Republike, a ne Crkvi. Papa je osudio ovu odredbu, kao i čitav Ustav Francuske Republike.
Ova konfrontacija podelila je francusku Katoličku crkvu. Njena moć dodatno je oslabila kada je Francuska zakonodavna skupština legalizovala razvod (1792), uprkos zakonima Crkve. Vlada je takođe preuzela civilne registre, matične knjige rođenih, umrlih i brakova, izvan Crkve.
Kako je moć Crkve opadala, koncept vladavine božanskim pravom gubio je uticaj i u francuskoj politici, i u društvu. Druge evropske zemlje su sledile ovaj primer. Do danas, Francuska i te zemlje ostaju sekularne, sa religijom koja postoji uglavnom na marginama društva.
Posledice Francuske revolucije
Istoričari uglavnom smatraju Francusku revoluciju jednim od najuticajnijih događaja, kako u Evropi, tako i širom sveta. U Francuskoj su promene bile duboke i sveobuhvatne.
Mnogi bogati i uticajni francuski plemići emigrirali su iz zemlje. Neki su otišli u susedne zemlje poput Nemačke, Austrije i Velike Britanije, dok su drugi stigli još dalje u Rusiju, Kanadu i Sjedinjene Američke Države. Bez obzira gde su stigli, ovi migranti su sa sobom doneli svoj jezik, kulturu i imovinu.
Na širem planu, ovi plemići koji su bežali uticali su na oblikovanje imigracionih politika u zemljama u kojima su se nastanili. Političke i revolucionarne ideje koje su sa sobom doneli pomogle su vlastima njihovih novih domovina da donose odluke i kreiraju politiku.
U samoj Francuskoj promene su bile još dublje. Neki od problema koji su izazvali Francusku revoluciju ostali su nerešeni, uprkos ogromnom krvoproliću, sve do 20. veka. Druge promene, poput Deklaracije o pravima čoveka i građanina (1789), odmah su našle prihvatanje i uticaj.
Dokument o ljudskim i građanskim pravima koji je izneo vrednosti na kojima je počivala Francuska revolucija.
Ova Deklaracija uticala je i na vlade širom sveta. Ona je predstavila jasnu viziju filozofskih i političkih obaveza države prema njenim građanima. Takođe je unapredila koncept društvenog ugovora: uzajamne obaveze građana i državnih institucija.
Nasleđe Francuske revolucije
Francuska revolucija uspostavila je model upravljanja koji je danas prisutan širom sveta.
Ako ostavimo po strani negativne aspekte Revolucije, jasno je da je njen najtrajniji doprinos predstavnička demokratija. Ostale koristi za moderna društva za koje se Revolucija borila uključuju:
- jednaka prava među građanima
- pravo na posedovanje imovine
- odvajanje crkve od države
- javno obrazovanje
- nacionalne banke
- javno vlasništvo nad infrastrukturom
Ako bismo želeli da sumiramo Francusku revoluciju i njene posledice, mogli bismo reći da je bila mnogo tragedije, praćene merama napretka i stabilnosti. Naravno, jedna rečenica ne može u potpunosti dočarati ovaj istorijski događaj.
Sažmi uz pomoć AI
Da li ti se dopao članak? Zapiši to!
Loading...
